Marcus Bakker is overleden. Hij was van 1956 tot 1982 kamerlid voor de CPN. Als kamerlid was Bakker weliswaar niet geliefd om zijn opvattingen, maar wel gewaardeerd om zijn stijl en kennis. Een Bas van der Vlies, maar dan van de communistische kerk.

In beschouwingen rondom zijn dood wordt nu vooral gesteld dat hij een trouw stalinist was en nooit afstand heeft gedaan van zijn opvattingen. Dat is terecht opmerking is terecht natuurlijk. Hij heeft weliswaar goede dingen voor elkaar gekregen in de Tweede Kamer, zoals een ruime formulering van Artikel 1 van de Grondwet, maar zeker en retrospectief had hij ook verwerpelijke opvattingen. Het steunen van het neerslaan van de  Hongaarse Revolutie bijvoorbeeld, en daar nooit op terugkomen, is verre van fraai. Wat wel voor de man spreekt is dat hij toen communist durfde te zijn.

In de jaren 50 was de stemming in Nederland fel anti-communistisch. Net na de oorlog had de CPN nog wat krediet door bijdrage aan het verzet. In de jaren ‘50, toen de Koude Oorlog zich ontvouwde, werd communisme iets vies. Marcus Bakker had daar schijt aan. In de zomer van 1956 belandde hij in de Tweede Kamer. Enkele maanden later werd door het Russische leger met harde hand de Hongaarse Revolutie neergeslagen. Dit ontketende een soort volkswoede in Nederland. Misschien nog het best te vergelijken met anti-Deense demonstraties rondom de cartoonrellen.

Extra edities van dagbladen, met koppen als “RUSSEN VERMORZELEN JONGE HONGAARSE VRIJHEID” vlogen over straat.  Op 4 en 5 november werden in heel Nederland bijeenkomsten gehouden, om steun te betuigen aan het Hongaarse volk. Deze protesten ontaardden op verschillende plekken in protesten tegen de CPN.  Op vele plekken kwamen er rellen tegen deze partij, partijburelen werden aangevallen en CPN-leden werden gemolesteerd. Felix Meritis werd meerdere dagen belegerd. Ook later die week was de sfeer in Nederland duidelijk anti-communistisch, wat duidelijk werd op allerlei massameetings in het land. De inzameling in gereformeerde en hervormde kerken was, waar binnen enkele weken een miljoen gulden werd opgehaald, ook al een teken hoe fel anti-communistisch Nederland was. ¹

In dit klimaat bleef Marcus Bakker de CPN trouw. Dat zegt veel over zijn starheid en het blinde vertrouwen in Moskou. Maar het zegt ook dat het een man van stavast was. Iemand die tegen de stroom in durfde te roeien. Vergelijk het met Hans Janmaat in de jaren 80. Verwerpelijke ideeën, door iedereen gehaat, maar wel volhardend en dapper.

1 Met name uit: Duco Hellema, 1956. De Nederlandse Houding ten aanzien van de Hongaarse Revolutie en de Suezcrisis (Amsterdam 1990).