Er valt vast en zeker een hoop aan te merken aan het huidige publieke omroepbestel. Maar er worden ook hele mooie dingen gemaakt. En die hoeven heus niet van de BBC te komen. Zondagavond was op Nederland 2 de VPRO-documentaire Voor de vrede te zien. Prachtige portretten van veteranen van Nederlandse vredesmissies. Over het nut, de problemen en het mooie van uitzendingen. POWned (of de VARA) zoiets moet zoiets nog maar maken. En wat bleek: militairen zijn gemiddeld genomen blij te zijn geweest.

Vaak denken mensen dat Nederland geen grote militaire traditie heeft. Peace, profits and principles, dat werk. Dat kan waar zijn, maar de afgelopen 40 jaar heeft Nederland heel veel soldaten uitgezonden. Libanon, Cambodja, enfin, u kent het rijtje. Dan kan Martin Van Crefeld wel s’ochtends in OVT beweren dat de rol van militairen in Europa niet heel  groot meer is, maar de VPRO bewees het tegendeel.

Wat vooral opviel in de docu van Wim Schepens is dat de militairen bijna allemaal positief waren over de vredesmissies. Ze roemden de kameraadschap, de kameraadschap en de kameraadschap. Dat is niet zo gek, je móet wel op elkaar kunnen bouwen. Opvallender was dat ze ook positief waren over de missies. Althans, over de mogelijkheden van het helpen van de lokale bevolking zelf. Het heeft altijd nut zeiden ze, al help je maar een paar mensen. Dit ondanks de ernstige mentale en lichamelijke problemen die ze er zelf aan over hebben gehouden.

Nou vallen er best wat vragen te stellen bij de documentaire. De veteranen die nog in actieve dienst waren zullen niet snel heel negatief zijn. En zelfs een ex-generaal als Patrick Camaert was heel voorzichtig in kritiek. Bovendien weet je niet hoe er geselecteerd is tussen veteranen. En het is goed voorstelbaar dat er genoeg militairen te vinden zijn die een stuk kritischer zijn. En Dutchbat III zal nog heel wat meer trauma’s te verwerken hebben. Maar dan nog.

Ik zou het zo weer doen

Dat was de eindconclusie van eigenlijk alle geïnterviewde veteranen. Ook al zijn ze aan de drank geraakt of arbeidsongeschikt door PTSS of andere klachten. En die conclusie mag best meegewogen worden bij besluitvorming over buitenlandse vredesmissies. Niet dat je zomaar mensen moet wegsturen, maar wel dat soldaten zélf, zelfs uit Srebrenica, er ergens toch voldaan uitkomen. Een goed tegenwicht voor de vele lukrake aannames die er zijn over vredesmissies. En dat voor een linkse kerk-omroep als de VPRO. Volgende week gelukkig nog meer over dit thema, op HollandDoc.